Tabletka „dzień po” jest formą antykoncepcji awaryjnej stosowaną po niezabezpieczonym stosunku lub w sytuacji, gdy zastosowana metoda antykoncepcji mogła zawieść, np. po pęknięciu prezerwatywy. Jej podstawowym mechanizmem działania jest opóźnienie lub zahamowanie owulacji, a nie przerwanie istniejącej ciąży. Im wcześniej zostanie zastosowana, tym większa jest szansa na skuteczne zapobieżenie zapłodnieniu.
Jak działa tabletka „dzień po”?
Jedną z najczęściej stosowanych substancji jest octan uliprystalu w dawce 30 mg. Działa poprzez wpływ na receptory progesteronowe i przede wszystkim opóźnia lub hamuje uwolnienie komórki jajowej z jajnika.
Preparat zawierający uliprystal należy przyjąć możliwie szybko, maksymalnie do 120 godzin, czyli 5 dni po niezabezpieczonym stosunku. Jeśli owulacja już się odbyła, jego skuteczność jest ograniczona, dlatego nie warto czekać do ostatniego dnia tego okna czasowego.
Antykoncepcja awaryjna nie jest środkiem wczesnoporonnym. WHO podkreśla, że tabletki antykoncepcji awaryjnej nie przerywają istniejącej ciąży i działają przed jej powstaniem.
Drugą stosowaną substancją jest lewonorgestrel. Również powinien być przyjęty możliwie szybko po stosunku, przy czym octan uliprystalu zachowuje lepszą skuteczność w późniejszym okresie, szczególnie między 72. a 120. godziną od niezabezpieczonego kontaktu.
Czy tabletka „dzień po” jest na receptę?
W Polsce – tak. Według aktualnych informacji Ministerstwa Zdrowia antykoncepcja awaryjna nadal nie jest dostępna całkowicie bez recepty.
Jednocześnie działa program pilotażowy NFZ, w ramach którego pacjentka może zgłosić się bezpośrednio do uczestniczącej w nim apteki. Farmaceuta przeprowadza wywiad i – jeśli zastosowanie preparatu jest uzasadnione i bezpieczne – może wystawić receptę farmaceutyczną na preparat zawierający octan uliprystalu.
Z programu mogą korzystać osoby, które ukończyły 15 lat. Pilotaż został w czerwcu 2026 r. przedłużony i ma obowiązywać do 30 czerwca 2028 r. Nie każda apteka uczestniczy w programie, dlatego aktualny wykaz placówek publikuje NFZ.
Ile kosztuje tabletka „dzień po”?
Cena zależy od preparatu i konkretnej apteki. Antykoncepcja awaryjna zawierająca octan uliprystalu nie jest obecnie refundowana, dlatego koszt leku ponosi pacjentka.
Według aktualnych danych serwisu monitorującego ceny apteczne cena preparatu ellaOne w Polsce wynosi obecnie około 56–170 zł za jedną tabletkę, przy czym różnice pomiędzy aptekami mogą być znaczne. Cena może się zmieniać, dlatego przed zakupem warto sprawdzić ją bezpośrednio w wybranej placówce.
Konsultacja farmaceutyczna w aptece uczestniczącej w pilotażu jest realizowana w ramach programu NFZ – pacjentka płaci natomiast za sam lek.
O czym warto pamiętać po przyjęciu tabletki?
Tabletka „dzień po” nie zapewnia ochrony podczas kolejnych stosunków w tym samym cyklu. Po zastosowaniu octanu uliprystalu należy przestrzegać zaleceń dotyczących dalszej antykoncepcji zawartych w ulotce i omówionych z lekarzem lub farmaceutą.
Po przyjęciu preparatu miesiączka może pojawić się kilka dni wcześniej lub później. Jeśli spóźnia się ponad tydzień, ma nietypowy charakter albo występują objawy mogące sugerować ciążę, należy wykonać test ciążowy.
Jeżeli w ciągu około 3 godzin od przyjęcia octanu uliprystalu wystąpią wymioty, może być konieczne przyjęcie kolejnej tabletki – w takiej sytuacji należy skontaktować się z farmaceutą lub lekarzem.
Antykoncepcja awaryjna jest przeznaczona do stosowania w sytuacjach nagłych i nie zastępuje regularnej metody antykoncepcji. Jeśli takie sytuacje powtarzają się lub mają Państwo wątpliwości dotyczące odpowiedniej metody zabezpieczenia, warto omówić dostępne rozwiązania z ginekologiem.
