Dyspareunia oznacza nawracający lub utrzymujący się ból podczas stosunku, przed penetracją, w jej trakcie albo po niej. Dolegliwości mogą mieć charakter powierzchowny – w obrębie sromu i wejścia do pochwy – lub głęboki, odczuwany w pochwie i miednicy. Mogą przyjmować postać pieczenia, kłucia, uczucia napięcia czy bólu tępego. Problem może istotnie wpływać na intymność, samopoczucie i jakość relacji, dlatego nie powinien być traktowany jako „normalna część współżycia”.
Typy i przyczyny dyspareunii
Powierzchowny ból pochwy lub okolicy wejścia do niej może być związany z suchością, podrażnieniem, infekcją, chorobami skóry sromu, vulvodynią albo nadmiernym napięciem mięśni dna miednicy. Suchość pochwy może pojawiać się m.in. w okresie menopauzy, podczas karmienia piersią, przy niedostatecznym pobudzeniu lub jako efekt działania niektórych leków.
Głęboki ból w trakcie stosunku może towarzyszyć m.in. endometriozie, zapaleniu narządów miednicy mniejszej, torbielom jajnika, mięśniakom, adenomiozie czy innym schorzeniom miednicy. Dolegliwości mogą także wynikać z blizn po porodzie lub operacjach.
Znaczenie ma również dysfunkcja mięśni dna miednicy. U części pacjentek problemem nie jest ich osłabienie, lecz nadmierne napięcie i trudność w rozluźnieniu. W takim przypadku intensywne ćwiczenia wzmacniające bez wcześniejszej oceny specjalisty mogą nie być właściwym rozwiązaniem.
Diagnostyka i leczenie
Leczenie dyspareunii zaczyna się od ustalenia przyczyny. Lekarz może zapytać, gdzie dokładnie występuje ból, kiedy się pojawił, czy występuje przy każdej penetracji oraz czy towarzyszą mu inne objawy. Badanie może obejmować ocenę sromu i pochwy, delikatne badanie mięśni dna miednicy, pobranie materiału w kierunku infekcji, a w wybranych sytuacjach również USG.
Postępowanie zależy od rozpoznania. Może obejmować:
- odpowiednio dobrany lubrykant lub preparat nawilżający,
- leczenie infekcji lub chorób ginekologicznych,
- miejscową terapię hormonalną przy wybranych objawach menopauzalnych,
- fizjoterapię dna miednicy, szczególnie przy nadmiernym napięciu lub zaburzeniach koordynacji,
- terapię seksuologiczną lub psychoseksualną, jeżeli ból prowadzi do lęku przed penetracją albo wpływa na relację.
Vulvodynia wymaga osobnego różnicowania. Jest rozpoznawana przy bólu sromu utrzymującym się przez co najmniej 3 miesiące, gdy nie znajduje się jednoznacznej innej przyczyny.
Kiedy szukać pomocy i jakie są konsekwencje?
Do ginekologa warto zgłosić się, gdy ból podczas stosunku powtarza się, utrzymuje przez dłuższy czas albo powoduje unikanie bliskości. Konsultacji wymagają również ból połączony z krwawieniem, nietypową wydzieliną, nasilonym pieczeniem czy innymi nowymi objawami.
Próby kontynuowania penetracji mimo bólu mogą utrwalać napięcie i lęk przed kolejnym kontaktem. Pomocne są spokojna komunikacja z partnerem, dłuższy czas na pobudzenie, odpowiednie nawilżenie oraz wybieranie form bliskości, które nie powodują bólu.
Jeśli problemem jest przede wszystkim suchość i tarcie, mogą Państwo zapoznać się z kategorią lubrykantów i preparatów nawilżających do okolic intymnych [miejsce na link wewnętrzny]. Produkt może zwiększać komfort, ale nie powinien zastępować diagnostyki, jeśli ból jest nawracający lub nasilony.
Kliknij w link poniżej i zobacz wszystkie produkty z kategoriiLubrykanty hipoalergiczne
